{"id":2241,"date":"2020-02-06T23:01:00","date_gmt":"2020-02-06T20:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/defineisaretleri.net\/?p=2241"},"modified":"2020-02-06T23:01:00","modified_gmt":"2020-02-06T20:01:00","slug":"horasan-siva-cesitleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.xrayburada.com\/?p=2241","title":{"rendered":"Horasan S\u0131va \u00c7e\u015fitleri"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tu\u011fla k\u0131r\u0131\u011f\u0131 ve kire\u00e7 kullan\u0131larak haz\u0131rlanan horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131 tarihi yap\u0131lar\u0131n in\u015fas\u0131nda kullan\u0131lan en \u00f6nemli ba\u011flay\u0131c\u0131 malzemelerdendir. Tarihi yap\u0131lar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerden \u00f6nce bunlar\u0131n \u00f6zelliklerinin bilinmesi ve bu \u00f6zelliklere sahip har\u00e7 ve s\u0131va \u00fcretilerek koruma \u00e7al\u0131\u015fma lar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekmektedir. \u00c7imento gibi bilin\u00e7sizce se\u00e7ilen malzemelerle yap\u0131lan m\u00fcdahaleler, tarihi yap\u0131lar\u0131n bozulma sorunlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle, \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rmac\u0131 tarihi yap\u0131larda kullan\u0131lan har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131n \u00f6zellikleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar Eric Hansen ve arkada\u015flar\u0131\u00a0 taraf\u0131ndan toplanm\u0131\u015f ve s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bibliyografya, konu ile ilgili ara\u015ft\u0131rma yapanlar i\u00e7in \u00f6nemli bir kaynakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Burada sunaca\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma, tarihi horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131n\u0131n en temel \u00f6zelliklerini tan\u0131mlamaya y\u00f6neliktir. Bilindi\u011fi gibi, horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131, kire\u00e7 har\u00e7lar\u0131 i\u00e7inde tan\u0131mlan maktad\u0131r. Bu nedenle, bu yaz\u0131da \u00f6ncelikle kire\u00e7 harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131n\u0131n hammadde kompozisyonlar\u0131 ve elde edilmeleri konular\u0131nda \u00f6zet bilgi verilecek daha sonra horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri tan\u0131mlanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kire\u00e7 Harc\u0131 ve S\u0131valar\u0131 <\/strong><\/span><\/h2>\n\n\n\n

Kire\u00e7 kullan\u0131larak elde edilen har\u00e7 ve s\u0131valar, Eski Yunan, Roma ve onu izleyen d\u00f6nemlerden, \u00e7imentonun bulunmas\u0131na kadar ge\u00e7en s\u00fcrede yap\u0131lar\u0131n in\u015falar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kire\u00e7 harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131, ba\u011flay\u0131c\u0131 olarak kire\u00e7 ve dolgu malzemesi olarak agregalar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile elde edilir. Kire\u00e7 har\u00e7lar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda kirecin veya harc\u0131n \u00f6zelliklerini geli\u015ftirmek amac\u0131 ile kirece veya harca organik ve inorganik maddelerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. A\u015fa\u011f\u0131da kire\u00e7 har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131 olu\u015fturan bu hammaddeler tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kire\u00e7: Kirecin hammaddesi, kalsiyum karbonat (CaC03) minerallerinden olu\u015fan kire\u00e7 ta\u015flar\u0131d\u0131r. Bu ta\u015flar \u0131s\u0131 ile kalsine olup karbondioksit gaz\u0131n\u0131n (C02) yap\u0131dan ayr\u0131lmas\u0131 sonucunda kalsiyum oksite (CaO) d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler. Elde edilen bu \u00fcr\u00fcn s\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kalsiyum karbonat\u0131n kalsinasyon s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, 100 % C02 ortam\u0131nda ve 760 mm civa bas\u0131nc\u0131nda 900 \u00b0C d\u0131r (Boynton, 1980). Bu s\u0131cakl\u0131k, C02 deri\u015fiminin azalmas\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Kalsinasyon sonucunda elde edilen s\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 (CaO), su veya havada bulunan nem ile reaksiyona girerek kalsiyum hidroksite d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir (Ca(0H)2). Bu \u00fcr\u00fcn, s\u00f6nm\u00fc\u015f kire\u00e7 olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kirecin s\u00f6nmesi i\u00e7in havada % 15 oran\u0131nda nisbi nemin olmas\u0131 yeterlidir.<\/p>\n\n\n\n

Kirecin kalitesini etkileyen bir\u00e7ok etken bulunmaktad\u0131r. Kire\u00e7 ta\u015flar\u0131n\u0131n, yumru b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, g\u00f6zeneklili\u011fi, g\u00f6zeneklilik da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 gibi fiziksel \u00f6zellikleri ve kalsiyum karbonat kristallerinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6nmemi\u015f kirecin reaktifli\u011fine etki eden en temel etkenlerdir (Mc Clellan ve Eades, 1970). Bu etkenlerin yan\u0131s\u0131ra su\/kire\u00e7 oranlar\u0131, s\u00f6nmemi\u015f kirecin safl\u0131\u011f\u0131, par\u00e7ac\u0131k b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, s\u0131cakl\u0131k, kar\u0131\u015ft\u0131rma, s\u00f6nd\u00fcrmede kullan\u0131lan suyun safl\u0131\u011f\u0131 da kirecin \u00f6zellliklerini etkilemektedir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f6zenekli, saf ve \u00e7ok y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda kalsine edilmemi\u015f kire\u00e7 ta\u015f\u0131ndan elde edilen s\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7, suyla daha \u00e7abuk reaksiyona girmektedir (Boynton, 1980). \u00d6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f s\u00f6nmemi\u015f kire\u00e7 de su ile daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde s\u00f6nmektedir (Boynton, 1980). S\u00f6nd\u00fcr\u00fclme i\u015fleminde kullan\u0131lan suyun safl\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6nd\u00fcr\u00fclme i\u015flemine etki etmektedir (Covvper, 1998; Hassibi, 1999). E\u011fer su i\u00e7inde 500 mg\/L s\u00fclfat veya s\u00fclfit iyonlar\u0131 varsa, bu su s\u00f6nd\u00fcr\u00fclme i\u015flemi i\u00e7in uygun de\u011fildir. S\u00fclfit veya s\u00fclfat iyonlar\u0131 kirecin y\u00fczeyini kaplayarak s\u00f6nd\u00fcr\u00fclme i\u015flemini geciktirmektedirler. Su i\u00e7inde bulunan \u015feker ve klor\u00fcr iyonlar\u0131 ise kirecin s\u00f6nd\u00fcr\u00fclme i\u015flemini h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131rlar. Deniz suyu, i\u00e7erdi\u011fi klor\u00fcr iyonlar\u0131ndan dolay\u0131 kirecin daha \u00e7abuk s\u00f6nmesini sa\u011flamakla birlikte tuzlanmaya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lmazlar. S\u00f6nd\u00fcr\u00fclme i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan kar\u0131\u015ft\u0131rma, s\u00f6nd\u00fcr\u00fclme h\u0131z\u0131n\u0131 art\u0131rarak daha y\u00fcksek oranlarda s\u00f6nm\u00fc\u015f kire\u00e7 elde edilmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6nd\u00fcrme i\u015fleminde kullan\u0131lan suyun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 da elde edilen kirecin kalitesine etki etmektedir. Bu i\u015flem, s\u0131cakl\u0131k artt\u0131k\u00e7a h\u0131zlanmakta, ancak y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k kirecin topaklanmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu ise kirecin plastik olmas\u0131n\u0131 engellemektedir (Covvper, 1998). Bundan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in so\u011futma i\u015flemini h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirmek gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f kirecin uzun y\u0131llar hava ile temas etmeden bekletildikten sonra kullan\u0131lmas\u0131, Roma ve onu izleyen d\u00f6nemlerden bu yana bilinmektedir. Roma d\u00f6neminde kirecin en az \u00fc\u00e7 y\u0131l bekletildikten sonra kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (Peter, 1850). Kirecin bekletilme s\u00fcreci uzad\u0131k\u00e7a, plastik \u00f6zelli\u011fi ve su tutma kapasitesi artmaktad\u0131r (Covvper, 1998). Bu s\u00fcre\u00e7te, kire\u00e7 kristallerinin (portlandit) boyutlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclmekte ve havan\u0131n karbondioksiti ile reaksiyona girecek y\u00fczey alan\u0131 artarak karbonatla\u015fma daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Agregalar: Kire\u00e7 harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda dolgu malzemesi olarak agregalar kullan\u0131lmaktad\u0131r. Agregalar, kire\u00e7 ile reaksiyona girmeyen (etkisiz) ve reaksiyona giren (puzolan) agregalar olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Etkisiz agregalar; ta\u015f oca\u011f\u0131, dere ve denizlerden elde edilen agregalard\u0131r. Puzolanik agregalar kire\u00e7 ile reaksiyona girerek har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131n nemli ortamlarda hatt\u00e2 su alt\u0131nda da sertle\u015fmesini sa\u011flayan amorf silikatlar ve al\u00fcminatlardan olu\u015fan agregalard\u0131r. Puzolanlar do\u011fal ve yapay olarak iki grupta incelenebilir.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fal puzolanlar (t\u00fcf, tras, opal vb.) genelde volkanik k\u00fcllerden olu\u015fmaktad\u0131r (Lea, 1940). Tu\u011fla, kiremit vb. pi\u015firilmi\u015f malzemeler ise yapay puzolan olarak bir\u00e7ok tarihi yap\u0131n\u0131n har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Buna ili\u015fkin \u00f6rnekler, “Horasan Harc\u0131 ve S\u0131valar\u0131” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda verilecektir). Yapay puzolana bir ba\u015fka \u00f6rnek de, pirin\u00e7 kabu\u011funun yak\u0131lmas\u0131 ile elde edilen k\u00fcllerdir.<\/p>\n\n\n\n

Katk\u0131 Malzemeleri: Kire\u00e7 har\u00e7lar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda kirecin veya harc\u0131n fiziksel \u00f6zelliklerini geli\u015ftirmek, karbonatla\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131rmak amac\u0131yla kirece veya harca organik ve inorganik maddelerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bunlardan baz\u0131lar\u0131; kan, yumurta, peynir, g\u00fcbre, arap zamk\u0131, hayvan tutkal\u0131, bitki sular\u0131, kazein gibi malzemelerdir.<\/p>\n\n\n\n

Katk\u0131 malzemelerinden arap zamk\u0131, hayvan tutkal\u0131 ve incirin s\u00fctl\u00fc suyu yap\u0131\u015fkan olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7avdar hamuru, domuz ya\u011f\u0131, kesik s\u00fct, kan ve yumurta beyaz\u0131 kirecin daha \u00e7abuk sertle\u015fmesini sa\u011flamaktad\u0131r. Arpa, idrar ve hayvan t\u00fcyleri dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r. \u015eeker, suyun donma erime periyodlar\u0131nda meydana getirdi\u011fi bozulmalar\u0131 yava\u015flatmaktad\u0131r. Balmumu, har\u00e7taki b\u00fcz\u00fclmeyi \u00f6nlemektedir. Yumurta ak\u0131, hayvan tutkal\u0131, \u015feker, s\u00fct, mineral ve keten tohumu gibi ya\u011flar ise kirecin plastik \u00f6zelli\u011fini art\u0131r\u0131p k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 azaltarak, harc\u0131n \u00e7al\u0131\u015f\u0131labilirli\u011fini art\u0131rmaktad\u0131rlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz malzemelerinden polyaminophenoller de kirecin karbonatla\u015fmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rarak daha \u00e7abuk sertle\u015fmesini sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kire\u00e7 Har\u00e7 ve S\u0131valar\u0131n Sertle\u015fmesi: Har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131n sertle\u015fmesi, kirecin havada bulunan karbondioksit gaz\u0131 ile karbonatla\u015fmas\u0131 sonucu ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Karbonatla\u015fma, gaz-s\u0131v\u0131-kat\u0131 reaksiyonu ile a\u00e7\u0131klanabilir. Gaz halindeki karbondioksit (C02) kirecin y\u00fczeyindeki veya g\u00f6zeneklerindeki yo\u011fu\u015fmu\u015f su (H20) i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcr. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcnmede, hidrojen iyonu (H+), bikarbonat (HC03) ve karbonat (CGy2) iyonlar\u0131 olu\u015farak su asidik hale gelir. Olu\u015fan asidik suda kire\u00e7 (Ca(0H)2) \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrek kalsiyum (Ca+2) iyonlar\u0131 olu\u015fur. Ca+2 iyonlar\u0131 ile C03 = iyonlar\u0131 ile birle\u015ferek kalsiyum karbonat\u0131 (CaC03) olu\u015fturur.<\/p>\n\n\n\n

Kirecin karbonatla\u015fmas\u0131na etki eden bir\u00e7ok etken bulunmaktad\u0131r. Bunlardan en \u00f6nemlileri su miktar\u0131, karbondioksit gaz\u0131n\u0131n deri\u015fimi ve kirecin gaz ge\u00e7irgenli\u011fidir.<\/p>\n\n\n\n

Karbondioksit deri\u015fiminin artmas\u0131 ile karbonatla\u015fma artmaktad\u0131r. Suyun yoklu\u011funda veya a\u015f\u0131r\u0131 miktarda varl\u0131\u011f\u0131nda karbonatla\u015fma \u00e7ok yava\u015f olmaktad\u0131r. Ortam ba\u011f\u0131l nemi de karbonatla\u015fmaya etki eden ba\u015fka bir etkendir. Ba\u011f\u0131l nem artt\u0131k\u00e7a karbonatla\u015fma artmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Karbonatla\u015fma kirecin d\u0131\u015f y\u00fczeyinden i\u00e7 y\u00fczeyine do\u011fru olmaktad\u0131r. Bu nedenle, kire\u00e7 har\u00e7lar\u0131n\u0131n ve s\u0131valar\u0131n\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131, kire\u00e7\/agrega oranlar\u0131, agrega da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131, kar\u0131\u015ft\u0131rma ve bunlar\u0131n sonucunda olu\u015fan g\u00f6zenekli yap\u0131 karbonatla\u015fmaya etki etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Tarihi Horasan Harc\u0131 ve S\u0131valar\u0131 <\/span><\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kire\u00e7 har\u00e7lar\u0131 hidrolik ve hidrolik olmayanlar olarak iki grupta tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Lea 1940). Hidrolik olmayanlar, kire\u00e7 ile etkisiz agregalar\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131yla elde edilmektedir. Bu har\u00e7lar; kirecin, havan\u0131n karbondioksiti ile kalsiyum karbonata d\u00f6n\u00fc\u015fmesi sonucu sertle\u015fmektedir. Hidrolik har\u00e7lar ise hidrolik kire\u00e7 kullan\u0131larak veya saf kire\u00e7 ile puzolanlar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla elde edilmektedir (Lea, 1940). Hidrolik kire\u00e7 kullan\u0131larak elde edilen har\u00e7lar, kirecin kalsiyum karbonata d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve i\u00e7inde bulundurdu\u011fu kalsiyum al\u00fcminat silikatlar\u0131n su ile kalsiyum silikat hidrat ve kalsiyum al\u00fcminat hidratlar\u0131 olu\u015fturmas\u0131 sonucu sertle\u015fmektedirler (Lea, 1940). Puzolan kullan\u0131larak elde edilen hidrolik har\u00e7larda ise kire\u00e7, puzolanlar ile reaksiyona girerek kalsiyum silikat hidrat, kalsiyum al\u00fcminat hidrat, vb. \u00fcr\u00fcnleri olu\u015fturur (Lea, 1940). Hidrolik har\u00e7lar\u0131n mukavemetleri, olu\u015fan bu \u00fcr\u00fcnlerden dolay\u0131 hidrolik olmayanlardan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr (Lea 1940; Akman ve di\u011ferleri, 1986; Tun\u00e7oku, 2001).<\/p>\n\n\n\n

Kirecin puzolanlarla olan reaksiyonu i\u00e7in ortamda suyun bulunmas\u0131 gerekmektedir. Bu nedenle, hidrolik har\u00e7lar su alt\u0131nda da mukavemet kazanabilmektedir. Y\u00fczey alan\u0131 b\u00fcy\u00fck puzolan kullan\u0131m\u0131 (Shi ve Day, 2001), ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 (Shi ve Day, 1993), kar\u0131\u015f\u0131ma al\u00e7\u0131 eklenmesi, bu har\u00e7lar\u0131n sertle\u015fme s\u00fcrecini h\u0131zland\u0131rarak daha b\u00fcy\u00fck basma dayan\u0131m\u0131nlar\u0131na sahip olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u011fla, kiremit ve benzeri malzemeler, kire\u00e7 ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak bir\u00e7ok tarihi yap\u0131n\u0131n har\u00e7 ve s\u0131va malzemesinin haz\u0131rlanmas\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu har\u00e7 ve s\u0131valar hidrolik olup \u00fclkemizde, horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131 olarak bilinmektedir. Bu har\u00e7lar Roma d\u00f6neminde “Cocciopesto” (Massazza ve Pezzuoli, 1981), Hindistan’da “Surkhi” (Spence, 1974), Arap \u00fclkelerinde “Homra” (Lea, 1940) olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Hidrolik \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 bu har\u00e7 ve s\u0131valar Bizans, Roma, Sel\u00e7uklu ve Osmanl\u0131 d\u00f6nemi sarn\u0131\u00e7, su kuyusu, su kemerleri ve hamam yap\u0131lar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Akman ve di\u011ferleri, 1986; G\u00fcle\u00e7 ve Tulun, 1996; B\u00f6ke ve di\u011ferleri, 1999; Moropoulou ve di\u011ferleri, 2000a; Moropoulou ve di\u011ferleri, 2002a).<\/p>\n\n\n\n

Tu\u011fla, kiremit ve benzeri malzemelerin hammaddesi kil (kaolin, illit vb.), kuvars ve feldspat minerallerinin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu kar\u0131\u015f\u0131m 600-900 \u00b0C larda \u0131s\u0131t\u0131l\u0131rsa killer s\u0131cakl\u0131k derecelerine ve sahip olduklar\u0131 mineralojik yap\u0131ya ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 puzolanl\u0131k derecelerine sahip olmaktad\u0131r (He ve di\u011ferleri, 1995; Baronio ve Binda, 1997). Bu s\u0131cakl\u0131klarda kil minerallerinin yap\u0131lar\u0131 bozulmakta ve amorf al\u00fcmina silikatlar olu\u015fmaktad\u0131r. Bu yap\u0131dan dolay\u0131 kalsine edilen killer puzolan \u00f6zelli\u011fine sahip olmaktad\u0131rlar. E\u011fer kalsinasyon s\u0131cakl\u0131klar\u0131 900 \u00b0C in \u00fczerinde olursa mullit, kristobalit vb. kararl\u0131 minerallerin olu\u015fmas\u0131 sonucunda bu \u00f6zellik kaybolmaktad\u0131r (Lee ve di\u011ferleri, 1999). Tu\u011flalar\u0131n hammaddelerinden olan kaolinin \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 ile elde edilen puzolanik aktivite, montmorillonit ve illitden daha fazlad\u0131r (Ambroise ve di\u011ferleri, 1985). Feldspatlar ise mineralojik yap\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 puzolanik \u00f6zellik g\u00f6stermektedir. Bunlar, kire\u00e7 ile reaksiyona girerek tetrakalsiyum al\u00fcmina hidratlar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r (Aardt ve Visser, 1977). Kuvars mineralleri ise puzolanik aktiviteye sahip de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

Horasan har\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6zellikleri bir\u00e7ok tarihi yap\u0131dan al\u0131nan \u00f6rneklerde incelenmi\u015ftir. Bunlardan Rodos, Venedik ve Girit’teki baz\u0131 Bizans ve daha ge\u00e7 d\u00f6nem yap\u0131lar\u0131 ile \u0130stanbul’da Ayasofya’da kullan\u0131lan horasan har\u00e7lar\u0131n\u0131n, kire\u00e7\/tu\u011fla tozu oranlar\u0131n\u0131n 1:4 ile 1:2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fti\u011fi saptanm\u0131\u015ft\u0131r (Livingston, 1993; Moropoulou ve di\u011ferleri, 1995 ve 2000b; G\u00fcle\u00e7 ve Tulun, 1996; Biscontin ve di\u011ferleri, 2002). Bu har\u00e7lar\u0131n XRD analizlerinden ba\u011flay\u0131c\u0131 malzeji menin, kirecin karbonatla\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan kalsit kristalleri ve tu\u011fla tozu ile kirecini reaksiyonu sonucu olu\u015fan kalsiyum, silikat ve al\u00fcminat hidratlardan olu\u015ftu\u011fu g\u00f6zlenmi\u015ftir \u00a3 (Moropoulou ve di\u011ferleri, 1995 ve 1996). Bu 92 \u00f6rneklerin 200-600 \u00b0C da kalsiyum silika ve al\u00fcmina hidratlarda bulunan su kayb\u0131ndan ve 700-900 \u00b0C da kalsitte bulunan karbondioksit kayb\u0131ndan meydana gelen a\u011f\u0131rl\u0131k azalmalar\u0131n\u0131n oranlar\u0131ndan, har\u00e7lar\u0131n hidrolik \u00f6zellikleri hakk\u0131nda bilgi edinilmektedir (Bakolas ve di\u011ferleri, 1998; Moropoulou ve di\u011ferleri, 2000b; Biscontin ve di\u011ferleri, 2002).<\/p>\n\n\n\n

Agrega olarak kullan\u0131lan tu\u011flalar\u0131n yo\u011funluklar\u0131; kire\u00e7 ta\u015f\u0131, granit, bazalt vb. agregalardan daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu nedenle, horasan har\u00e7lar\u0131 daha hafif ve daha y\u00fcksek \u00e7ekme dayan\u0131m\u0131na sahiptir. Ayasofya’n\u0131n kubbesinde kullan\u0131lan horasan har\u00e7lar\u0131 bu durumu \u00f6rneklemektedir (Livingston, 1993; Moropoulou ve di\u011ferleri, 2002a). Horasan har\u00e7lar\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra kubbede kullan\u0131lan yap\u0131 tu\u011flalar\u0131n da \u00e7ok g\u00f6zenekli ve d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funlukta olmas\u0131 (Moropoulou ve di\u011ferleri, 2002b) kubbenin depreme daha dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde horasan har\u00e7lar\u0131 ve s\u0131valar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Konu ile ilgili ilk \u00e7al\u0131\u015fma, S\u00fcheyl Akman ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir (Akman ve di\u011ferleri, 1986). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Bizans devrinden kalma bir sarn\u0131\u00e7ta kullan\u0131lan horasan har\u00e7lar\u0131n\u0131n basma dayan\u0131m de\u011ferleri belirlenmi\u015f ve onar\u0131m ama\u00e7l\u0131 horasan har\u00e7lar\u0131 \u00fcretilerek bunlar\u0131n basma dayan\u0131m \u00f6zellikleri incelenmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, ayn\u0131 zamanda horasan har\u00e7lar\u0131yla ilgili eski yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131 i\u00e7ermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131 \u00fczerine daha sonra yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, baz\u0131 tarihi yap\u0131lardan toplanan \u00f6rneklerin fiziksel \u00f6zellikleri, kullan\u0131lan hammadde oranlar\u0131 belirlenmi\u015f ve laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda horasan harc\u0131 \u00fcretilmi\u015ftir (Satongar, 1994; G\u00fcle\u00e7 ve Tulun, 1996; B\u00f6ke ve di\u011ferleri, 1999). Onar\u0131m ama\u00e7l\u0131 horasan harc\u0131 haz\u0131rlamaya y\u00f6nelik olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n (Akman ve di\u011ferleri, 1986; Satongar, 1994) k\u0131sa s\u00fcreli olmas\u0131 ve kire\u00e7 ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan tu\u011flalar\u0131n do\u011fru se\u00e7ilememesinden dolay\u0131 amac\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Osmanl\u0131 d\u00f6neminde horasan harc\u0131 haz\u0131rlamada kullan\u0131lacak tu\u011flalar\u0131n yeni ve iyi pi\u015firilmi\u015f olmas\u0131 ko\u015fulu \u015fartnamelerde belirtilmi\u015ftir (Denel, 1982; Akman ve di\u011ferleri, 1986). Bize g\u00f6re, buradaki iyi pi\u015firilme, tu\u011flan\u0131n hammaddesi olan killerin tamam\u0131n\u0131n amorf hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn sa\u011flanmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi ile a\u00e7\u0131klanabilir. En fazla amorf malzemenin elde edildi\u011fi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 550-600 \u00b0C da ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bilinmektedir (Moropoulou ve di\u011ferleri, 2002a). Yeni pi\u015firilmi\u015f olmas\u0131 ise tu\u011flan\u0131n su ile temas etmeden kullan\u0131larak reaktifli\u011fini yitirmemesinin gereklili\u011fi ile a\u00e7\u0131klanabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, su ile aktif hale gelen amorf silikalar, silisik asit \u00fcreterek tu\u011flada olmas\u0131 muhtemel karbonatlarla reaksiyona girerek reaktifliklerini yitirmektedir (Lynch ve di\u011ferleri, 2002). Bu ko\u015fullar\u0131n eski \u015fartnamelerde yer almas\u0131, horasan harc\u0131 ve s\u0131vas\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131 ile ilgili olu\u015fan y\u0131llar\u0131n deneyimini ve birikimini ifade etmektedir. Bu birikim, \u00e7imentonun yap\u0131 malzemesi olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 ile birlikte yok olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda, horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131nda kullan\u0131lan tu\u011fla, kiremit vb. malzemelerin puzolanik \u00f6zellikleri ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda ise konu ile ilgili \u00e7ok az \u00e7al\u0131\u015fma bulunmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, tarihi ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz yap\u0131lar\u0131nda kullan\u0131lan tu\u011flalar\u0131n puzolanik \u00f6zelliklerini belirlemeye y\u00f6neliktir.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan Baronio ve Binda’n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada (Baronio ve Binda, 1997), tarihi St. Lorenzo Kilisesi’nden (Milano) 600-900 \u00b0C aralar\u0131nda pi\u015firilmi\u015f farkl\u0131 tu\u011flalar toplanm\u0131\u015f ve bunlar\u0131n puzolanik aktiviteleri incelenmi\u015ftir. Bu \u00f6rneklerde puzolanik etki g\u00f6zlenmemi\u015ftir. Bu sonu\u00e7, ge\u00e7mi\u015fte tarihi yap\u0131larda kullan\u0131lan ve d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda pi\u015firilen b\u00fct\u00fcn tu\u011flalar\u0131n puzolanik \u00f6zelli\u011fe sahip olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc do\u011frulamamaktad\u0131r. Yine bu \u00e7al\u0131\u015fmada kaolinitik kil ile yeni tu\u011fla yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan kar\u0131\u015f\u0131mlar 650-750 \u00b0C aralar\u0131nda \u0131s\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonra puzolanik \u00f6zellikleri incelenmi\u015ftir. Yeni tu\u011fla yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan \u00f6rneklerde puzolanik \u00f6zellik g\u00f6r\u00fclmezken, kaolinitik kilde bu \u00f6zellik g\u00f6zlenmi\u015ftir. Bu g\u00f6zlemlerin sonucunda, tu\u011flalar\u0131n puzolanik \u00f6zelli\u011fe sahip olmas\u0131 i\u00e7in pi\u015firilme s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n 900 \u00b0C alt\u0131nda olmas\u0131 gerekti\u011fi ve i\u00e7inde puzolanik \u00f6zelli\u011fi sa\u011flayacak miktarlarda kil minerallerinin olmas\u0131 gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131n tersine Avrupa’n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerinden al\u0131nan ve pi\u015firilme s\u0131cakl\u0131klar\u0131 900 \u00b0C in \u00fcst\u00fcnde olan tu\u011flalarda puzolanik \u00f6zellik saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu sonu\u00e7lar, horasan harc\u0131 ve s\u0131vas\u0131 haz\u0131rlamada kullan\u0131lacak modern veya geleneksel y\u00f6ntemlerle \u00fcretilen tu\u011flalar\u0131n puzolanik olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n kontrol edilmesi gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir. Har\u00e7 ve s\u0131va haz\u0131rlamada kullan\u0131lacak tu\u011flalar\u0131n puzolanik \u00f6zelli\u011fe sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Bu \u00f6zellik, har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131n hidrolik olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en temel \u00f6zelliktir. \u00dclkemizde y\u00fcr\u00fct\u00fclen koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bu konu g\u00f6z ard\u0131 edilmekte, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcretilen modern tu\u011fla veya harman tu\u011flalar\u0131n\u0131n horasan harc\u0131 ve s\u0131vas\u0131 yap\u0131m\u0131 i\u00e7in uygun oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Konuyla ilgili, \u0130zmir Y\u00fcksek Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fc’nde T\u00dcB\u0130TAK taraf\u0131ndan desteklenen bir \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (B\u00f6ke ve di\u011ferleri, 2002). Bu \u00e7al\u0131\u015fmada tarihi horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131nda kullan\u0131lan tu\u011flalar\u0131n puzolanik \u00f6zellikleri ara\u015ft\u0131r\u0131larak, onar\u0131mlar i\u00e7in haz\u0131rlanacak yeni horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131nda kullan\u0131lacak tu\u011fla malzemelerin \u00f6zellikleri belirlenecektir. \u00c7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda, daha \u00f6nce temel fiziksel \u00f6zellikleri belirlenmi\u015f (B\u00f6ke ve di\u011ferleri, 1999) \u00fc\u00e7 tarihi hamam yap\u0131s\u0131ndan toplanan har\u00e7 ve s\u0131valarda kullan\u0131lan tu\u011flalar incelenmektedir. Bu yap\u0131lar; 14. y\u00fczy\u0131l yap\u0131lar\u0131ndan Bursa’da bulunan \u00d6rdekli Hamam\u0131 ile 15. y\u00fczy\u0131l yap\u0131lar\u0131ndan Edirne’de bulunan Saray ve Beylerbeyi Hamamlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130ncelenen horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131nda kullan\u0131lan kire\u00e7 ve tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131 oranlar\u0131 1\/1 ve 1\/2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir. Har\u00e7larda kullan\u0131lan tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131n s\u0131va katmanlar\u0131nda kullan\u0131landan daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rneklerin dokular\u0131 incelendi\u011finde, kire\u00e7 ile tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n birbirine iyi ba\u011fland\u0131klar\u0131 g\u00f6zlenmektedir. Bu, kire\u00e7 ile tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde horasan har\u00e7lar\u0131 ile yap\u0131da kullan\u0131lan tu\u011flalar da birbirlerine iyi bir \u015fekilde ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131 hidrolik \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 suya kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. Hamam yap\u0131lar\u0131ndaki s\u0131valar, su ile do\u011frudan veya y\u00fcksek nemin duvarlarda yo\u011funla\u015fmas\u0131 sonucunda s\u00fcrekli temas halindedir. S\u0131van\u0131n yap\u0131s\u0131nda bulunan kalkerle\u015fmi\u015f kire\u00e7 (CaC03), g\u00f6zenek suyunun i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fclmekte ve yeniden \u00e7\u00f6kelmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te, s\u0131va tabakas\u0131 bozulmaya u\u011frayarak tabakalara ayr\u0131\u015fmas\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00e7\u00f6ken kalsiyum karbonat sayesinde kopmamaktad\u0131r.  s\u0131va y\u00fczeylerinde tabakalara ayr\u0131\u015fan ancak, \u00e7\u00f6ken kalsiyum karbonat\u0131n tutmas\u0131yla s\u0131van\u0131n yap\u0131s\u0131nda kalan katmanlar g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum s\u0131valar\u0131n i\u00e7 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda da g\u00f6zlenmektedir. Yer yer, \u00e7\u00f6z\u00fcnen kalsiyum karbonat, har\u00e7 i\u00e7indeki tu\u011flalar\u0131n g\u00f6zeneklerinde yeniden \u00e7\u00f6kelip, s\u0131valar\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek onlar\u0131 dayan\u0131kl\u0131 hale getirmektedir. Bu g\u00f6zlemler, horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131n\u0131n \u0131slak mek\u00e2nlar i\u00e7in kullan\u0131labilecek en uygun malzemeler oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

Har\u00e7 ve s\u0131valar\u0131n XRD ile yap\u0131lan mineralojik analizlerinden, kalsit ve kuvars mineralleri g\u00f6zlenmi\u015ftir . Kalsit, kirecin karbonatla\u015fmas\u0131 sonucu olu\u015fan, kuvars ise kullan\u0131lan tu\u011flalarda var olan minerallerdir. Har\u00e7 ve s\u0131va i\u00e7inde kullan\u0131lan tu\u011flalar\u0131n XRD analizlerinde ise, kuvars, feldspatlar ve amorf fazlar g\u00f6zlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131 i\u00e7inde bulunan amorf yap\u0131lar kire\u00e7 ile reaksiyona girerek kalsiyum silikat hidratlar\u0131 ve kalsiyum al\u00fcminat hidratlar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130ncelenen \u00f6rneklerde bu olu\u015fumlar\u0131n saptanmas\u0131  kullan\u0131lan tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n puzolanik \u00f6zelli\u011fe sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bu \u00fcr\u00fcnler harc\u0131n basma dayan\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n

Horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131 i\u00e7inde kullan\u0131lan tu\u011fla k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n ve tozlar\u0131n\u0131n EDX ile yap\u0131lan kimyasal kompozisyon analizlerinden y\u00fcksek oranlarda silikat, al\u00fcminat ve daha az oranlarda demir ve alkaliler saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kompozisyonlar\u0131n temel olarak al\u0131nmas\u0131 ve S\u013002-Al203-Na20 faz diagramlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla (Levvin ve di\u011ferleri, 1956) tu\u011flalar\u0131n cams\u0131 olma s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 800-1000 \u00b0C aras\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Tu\u011fla \u00f6rneklerinin taramal\u0131 elektron mikroskop g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden ise cams\u0131 yap\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r . Bu durum, tu\u011flalar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131klarda pi\u015firildiklerini g\u00f6stermektedir. XRD analizlerinde y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kta olu\u015fan mullit piklerinin g\u00f6r\u00fcnmemesi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 900 \u00b0C yi ge\u00e7medi\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7al\u0131\u015fma s\u00fcrecinde Saray Hamam\u0131’ndan al\u0131nan baz\u0131 ge\u00e7 d\u00f6nem horasan s\u0131va \u00f6rneklerinin daha fazla bozulmaya u\u011frad\u0131klar\u0131 g\u00f6zlenmi\u015ftir. Bu bozulman\u0131n s\u0131valarda olu\u015fan etringit kristallerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131 saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Etringit kristalleri, al\u00e7\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda ve nemde tu\u011fla i\u00e7inde bulunan metakaolin ile kirecin reaksiyonu sonucu olu\u015fmaktad\u0131r. Bu g\u00f6zlem, al\u00e7\u0131 kat\u0131lan horasan s\u0131valar\u0131n, hamam s\u0131vas\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

 Geleneksel Horasan Harc\u0131 :<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n

a) Dinlendirilmi\u015f kire\u00e7 + Yumurta ak\u0131 + Horasan pirinci + Su
b) 1 Kire\u00e7 Kayma\u011f\u0131 + 1 Y\u0131kanm\u0131\u015f kavrulmu\u015f kum + \u00bd Al\u00e7\u0131 + Su
c) 2 Kire\u00e7 + 1 Horasan + Bir miktar di\u015fli kum + Bir miktar me\u015fe k\u00fcl\u00fc + Su
2. Kum Horasan Harc\u0131 :
a) D\u00f6v\u00fclm\u00fc\u015f kire\u00e7 + Yumurta ak\u0131 + Kum + Horasan pirinci + Su olup, karma
s\u00fcresi uzundur.<\/p>\n\n\n\n

 L\u00f6k\u00fcn :<\/strong><\/span><\/h3>\n\n\n\n

a) D\u00f6vme Kire\u00e7 + \u00dc\u00e7 ayda suda \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f pamuk + Su
b) D\u00f6vme kire\u00e7 + Zeytinya\u011f\u0131 + Keten elyaf\u0131 + Su
c) D\u00f6vme kire\u00e7 + K\u0131zg\u0131n zeytinya\u011f\u0131 + Koyun y\u00fcn\u00fc elyaf\u0131 + Su
4. Horasan S\u0131vas\u0131 :
a) Yumurta ak\u0131 + Al\u00e7\u0131 + Tuz + Kire\u00e7
b) 2 Horasan + \u00bd Perdah kumu + \u00bd Beyaz \u00e7imento + \u00bd Kire\u00e7 \u015ferbeti (\u00f6neri)
olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tu\u011fla k\u0131r\u0131\u011f\u0131 ve kire\u00e7 kullan\u0131larak haz\u0131rlanan horasan harc\u0131 ve s\u0131valar\u0131 tarihi yap\u0131lar\u0131n in\u015fas\u0131nda kullan\u0131lan en \u00f6nemli ba\u011flay\u0131c\u0131 malzemelerdendir. Tarihi yap\u0131lar\u0131n<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[98],"tags":[128],"class_list":["post-2241","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-definecilik","tag-horasan-harci"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2241"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2241\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}