{"id":4794,"date":"2019-08-19T17:19:54","date_gmt":"2019-08-19T14:19:54","guid":{"rendered":"https:\/\/defineisaretleri.net\/?p=4794"},"modified":"2019-08-19T17:19:54","modified_gmt":"2019-08-19T14:19:54","slug":"ermeni-kiliseleri-patrikhane-kayitlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.xrayburada.com\/?p=4794","title":{"rendered":"Ermeni Kiliseleri, Patrikhane Kay\u0131tlar\u0131"},"content":{"rendered":"\n

Ermeni Kiliseleri ve Yerle\u015fim Yerleri (1894 Ermeni Patrikhane Kay\u0131tlar\u0131ndan)<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

B\u0130NG\u00d6L<\/h2>\n\n\n\n

K\u0130\u011eI<\/h3>\n\n\n\n

B\u00f6lgede Ermenilere ait 45 kilise , 5 manastir ve 63 okul bulunuyordu.
Ermeniler kentin y\u00fcksek kesimindeki Kargatzor mahallesinde Surp Krikor Lusavori\u00e7 ve Surp Sarkis kiliseleri ile piskoposlu\u011fun merkezi olanSurp Hagop Kilisesi’nin \u00e7evresinde yerle\u015fmi\u015flerdi. Burada ayr\u0131ca Surp Asdvadzadzin ve Surp Ni\u015fan \u015eapelleri vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

KI\u011eI ERMEN\u0130 K\u00d6Y \u0130S\u0130MLER\u0130<\/h2>\n\n\n\n

Abvank-\u00c7i\u00e7ektepe k\u00f6y\u00fc
\nAghashengili-Aghashengili k\u00f6y\u00fc:
\nAghbonak-Akbinek k\u00f6y\u00fc
\nAghpuzoud-Duranlar k\u00f6y\u00fc
\nAkrag-Yolguden k\u00f6y\u00fc: Surp Asdvadzamayr Kilisesi
\nAltoun Houseyin-Alt\u0131nhuseyin k\u00f6y\u00fc: Surp Asdvadzadzin Kilisesi
\nAmari\u00e7-Ayanoglu k\u00f6y\u00fc: Surp Vartan Kilisesi
\nArek-Eskikavak k\u00f6y\u00fc: Surp Hovannes Kilisesi
\nArints -Guzoglu k\u00f6y\u00fc: Surp P\u0131rgi\u00e7 Kilisesi
\nAsdughapert-Adakl\u0131 k\u00f6y\u00fc
\nAvurtunig-Najakl\u0131 k\u00f6y\u00fc
\nCan-Can k\u00f6y\u00fc
\nCanak\u00e7\u0131-Canak\u00e7i koyu
\nCaribas-Listede k\u00f6y yok
\n\u00c7elebi-\u00c7elebi k\u00f6y\u00fc
\nCerme-Cerme k\u00f6y\u00fc
\nCiftlik-Ciftlik k\u00f6y\u00fc
\nComax-Comak k\u00f6y\u00fc
\nDarman-Baglarp\u0131nar\u0131 k\u00f6y\u00fc-Surp Sarkis Kilisesi
\nDinek-Ak\u0131ml\u0131 k\u00f6y\u00fc
\nDzermak-Yeldegirmeni k\u00f6y\u00fc:Surp Kevork Kilisesi
\nHakusdun-Toprakl\u0131 k\u00f6y\u00fc: Surp Xa\u00e7 Kilisesi
\nHerdif-Herdif k\u00f6y\u00fc: Surp Kevork Kilisesi
\nHergep-Bilekkaya k\u00f6y\u00fc
\nHoghas-Dall\u0131ca k\u00f6y\u00fc:Surp Asdvadzadzin Kilisesi
\nInax-Aysakl\u0131 k\u00f6y\u00fc
\nJuburkugh-Guneyagil k\u00f6y\u00fc
\nKarabeg-Karabey k\u00f6y\u00fc: Surp Minas Kilisesi
\nKerboz-Kusbay\u0131r\u0131 k\u00f6y\u00fc: Surp Sarkis Kilisesi
\nXa\u00e7adur-Kutluca k\u00f6y\u00fc
\nXaskugh-Haskoy k\u00f6y\u00fc
\nXazi-Kadikoy k\u00f6y\u00fc
\nXolxol-Yayladere k\u00f6y\u00fc
\nXorsag-Harsak k\u00f6y\u00fc: Surp Minas kilisesi
\nXoshkar-Sancak k\u00f6y\u00fc
\nXubek-Haktanir k\u00f6y\u00fc
\nXups-Yazgunu k\u00f6y\u00fc:Surp Garabet ve Surp Sarkis Kiliseleri
\nKeghi-K\u0131g\u0131 il\u00e7esi: Surp Sarkis ve Surp Krikor Kiliseleri
\nKuzul\u00e7ubux-K\u0131z\u0131l\u00e7ubuk k\u00f6y\u00fc: Surp Hagop Kilisesi
\nLek-Akbudak k\u00f6y\u00fc: Surp Sarkis kilisesi
\nLi\u00e7eg-Li\u00e7ik k\u00f6y\u00fc:Surp Sarkis Kilisesi
\nMelixan-D\u00f6sengi k\u00f6y\u00fc: Surp Asvadzadzin
\nMusrum-Sarihan k\u00f6y\u00fc
\nOghnat-Goynuk k\u00f6y\u00fc
\nOror-G\u00f6k\u00e7eli k\u00f6y\u00fc:Surp Kevork Kilisesi
\nSakatsor-Ku\u015fluca k\u00f6y\u00fc: Surp Sarkis Kilisesi
\nSeghank-Dosluce k\u00f6y\u00fc
\nSergevil-A\u00e7\u0131kg\u00fcney k\u00f6y\u00fc: Surp N\u0131\u015fhan Kilisesi
\nSharuk-Sar\u0131ku\u015fak k\u00f6y\u00fc
\nShen-Shenk\u00f6y k\u00f6y\u00fc
\nYolmez-\u00d6lmez k\u00f6y\u00fc<\/p>\n\n\n\n

ARDU\u015eEN<\/h2>\n\n\n\n

Ardu\u015fen (Genc) Kazas\u0131\u2019n\u0131n eski y\u00f6netim merkezi F\u0131rat\u2019\u0131n bat\u0131 koluna iki km uzakl\u0131ktaki da\u011fl\u0131k ve ormanl\u0131k bir b\u00f6lgede kurulmu\u015ftu ve 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda kazan\u0131n idari merkezi olan Genc (Gernik)\u2019in birka\u00e7 km kuzeyinde yer al\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

ERMEN\u0130 K\u00d6YLER\u0130<\/h3>\n\n\n\n

Parkhu (Perkhi): 1 kilise,
G\u0131dzu K\u00fc\u011f (Kulaz\/Kuzu): Surp Taniel Kilisesi,
Bo\u011fe (Bor): 1 kilise,
Krengan (Kerikan): 1 kilise,
Gamara (Kamaran\/Gameran): bir kilise,
Cabgnud (\u00c7abgnud): 1 kilise,
Kekhmud (Kakhmut): 1 kilise,
Ali-Piran: Surp Asdvadzadzin Kilisesi. 2 manast\u0131r\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ve 1 okul <\/p>\n\n\n\n

Kilen (Kalan-Jealan): 1 kilise,
Tokhlan (Tokhlian\/Takulan): Surp Asdvadzadzin Kilisesi,
O\u011fnud (O\u011fnat): Surp Kevork Kilisesi ve 1 okul
\u00c7eseg
Kharabe (Kharab): 1 kilise,
Noreg (Nurik)
Poklan (Bo\u011flan):Surp Sarkis Kilisesi,
Ankag (Enkak)
\u00c7olig (\u00c7alig):<\/p>\n\n\n\n

\u015e\u0130MD\u0130K\u0130 B\u0130NG\u00d6L MERKEZ\u0130D\u0130R. Surp Hagop Kilisesi ve 1 okul
Madrak: Surp Giragos Kilisesi ve 1 okul ,
Simsor(Ekinyolu)
Tarbasan
Dek( Dik):1 kilise,
Parkhand: 1 kilise ve 1 okul<\/p>\n\n\n\n

S\u0130VAS<\/h2>\n\n\n\n

\u015eehir merkezinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu n\u00fcfus , Bengiler, Bezircun,Ho\u011ftar,Pa\u015fabardez,K\u00f6setar, Tavranbahir ve Hasanli adli Ermeni mahallerinde yogunla\u015fmi\u015fti. Sivas ta 36 k\u00f6y bulunmaktayd\u0131.
\n\u015eehirdekiSurp Astvadzadzin, Surp Sarkis,Surp Minas,Surp Pirgi\u00e7,Surp Kevork ve Karasun Manug kiliselerinin yani sira, Protestan Ermenilere ait 2, Katolik Ermenilere ait 1 kilise bulunuyordu.
\n\u015eehrin 2 km kuzeyinde yer alan ve baspiskoposluk merkezi olan Surp Ni\u015fan Manastiri, b\u00f6lgenin en onemli hac yeriydi.
\nSurp Hagop,Anabad ve Khonirgirdur (Huykesen) \u015fehrin yakin \u00e7evresinde bulunan di\u011fer manastirlardi.<\/p>\n\n\n\n

HAF\u0130K<\/h3>\n\n\n\n

Hafik Il\u00e7esine bagli eski Ermeni koyleri ,eski ve yeni isimleri ve Kiliseleri.<\/p>\n\n\n\n

1:Aghdk ,Akhdk,Tuzhisar, Douzhisar, Haght :Kilise :Surp. Garabed (Hureshdagabed Vank-Melekler Manastiri).
\n2:Bardizak:Bah\u00e7ecik:Kilise:Surp Kevork
\n3:Chaykurt,Kostutdere: Kilise:Surp Kevork
\n4 : Gamis,Kemeris,Kamush: Kiliseleri:Surp Asdvadzadzin (chapels S. Toros and S. Sarkis).
\n5 : Gavra,Gavrah, Gevre,Durulmush: Kilisesi:Surp Sarkis.
\n6: Govdun,Khumes, Gokdin, Gokdun, Goghdun,Goydun: Kilisesi:Surp Asdvadzadzin.
\n7:Khandzar Xandzar,Khandsar, Hanzar, Khantsarour, Khanchar,Chukurbelen: Kilisesi:Surp Sarkis.
\n8:Khorokhon,Xorxon,Horohon, Horhon,Duzyayla: Kilisesi:Surp Hureshdagabed.
\n9:Ko\u00e7hisar,Bedrosi, Ghojasar,Hafik:Ermeni hanesi: Kilisesi:Surp Hagop.
\n10:Kotni,Kotnu, Alchuoren, Koren,Alchaoren: Kilisesi:Surp Sarkis.
\n11:Oghnovud,Yoghnovid, Oghnovid, Oghnovit, Ornevit,Cinar: Kilisesi:Surp Hagop.
\n12:Prapert,Pirepurt,Gunyama\u00e7: Kilisesi:Surp Toros.
\n13:Isdanos, Atanas, Stanoz, Keotiv Yenije,Cimenyenice: Kilisesi :Surp Toros
\n14:Tavshanlou,Davshanlou,Tavsanli: Kilisesi:Surp Prgi\u00e7.
\n15:Yarasar,Shuzhgheni,Yarhisar : Kilisesi:Surp Sarkis.<\/p>\n\n\n\n

HAFIK KAZASINA BAGLI ERMENI KOYLERI:<\/h3>\n\n\n\n

1:Khorsana,Xorsana,Horsana, Khorasan, Korsena,Dikmencik:Kilisesi,Surp Asdvadzadzin ve Surp Sarkis.
\n2 Ghavraz,Gavdara,Kizilkavraz: Kilisesi:Surp prgi\u00e7.
\n3:Saruhaju,Safraji,Saruhaju:1 kilise
\n4:Barjin,Barjun: 1 kilisesi .<\/p>\n\n\n\n

SIVAS’A BAGLI ERMENI KOYLERI NUFUSU (BU KOYLER ESKIDEN KOCHISAR’A BAGLI KOYLER LISTEDE SIVASIN TUM KOYLERI YOK)<\/p>\n\n\n\n

1:Bingol,Piuragan, Piuragn,Bingol:Ermeni Kilisesi:Surp Minas.
\n2:Ishkhani,Ishani: Kiliseleri:Surp Nigoghos ve Surp Yerortutyun.
\n3:Ulash,Tutmaj,Tetmaj, Ttmaj,Tutma\u00e7: Kilisesi:Surp Sarkis.
\n4: Yenije,Fereshed Yenije,Yenice: Kilisesi:Surp Hagop.<\/p>\n\n\n\n

ZARA’YA BAGLI BIR KA\u00c7 ERMENI KOYU <\/h3>\n\n\n\n

1: Devekse,Tevodsa, Divegse,Ekinli: Kilisesi:Surp Garabet.
\n2:Janjin,Jenjin,Bulakbashi: Kilisesi:Surp Ha\u00e7.
\n3:Todorag,Todurge,Demiryurt: Kilisesi:Surp Hagop.<\/p>\n\n\n\n

KANGAL<\/h2>\n\n\n\n

Ermeni Cemaati’nin bir k\u0131sm\u0131 y\u00f6netim merkezi Kangal’a yerle\u015fmi\u015fti.
\nKazanin kuzey ucunda, Sivas yolu \u00fczerinde bulunan Ula\u015f’ta n\u00fcfusun \u00e7o\u011funlu\u011fu Ermeni’ydi, Ula\u015f’ta ya\u015fayan Ermeni’lere ait Surp Astvadzdazin Kilisesi ve bir okul bulunuyordu.
\nkazanin g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda bulunan Ma\u011fara’da ya\u015fayan Ermeni’lere ait Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul bulunuyordu.
\nKom\u015fu k\u00f6y Yarhisar’da Ermeniler vard\u0131.(Surp Toros Kilisesi ve bir okul)
\nSon olarak Mancilik’telerdi.(Surp Toros Manast\u0131r\u0131 ve 2 okul)<\/p>\n\n\n\n

\u015eARKI\u015eLA-TONUZ<\/h2>\n\n\n\n

\u015eark\u0131\u015fla ya da Tonuz
\nSivas’\u0131n hemen g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda bulunan \u015eark\u0131\u015fla’da toplam 26 k\u00f6y bulunuyordu. Kazada iki b\u00fcy\u00fck Ermeni kolonisi vard\u0131. Bunlardan birincisi Ula\u015f’\u0131n g\u00fcneybat\u0131s\u0131ndaki da\u011fl\u0131k arazide, di\u011feri ise \u015eark\u0131\u015fla ve Gemerek aras\u0131nda bulunuyordu.
\n–Y\u00f6netim merkezi \u015eark\u0131\u015fla’dayd\u0131.Burdaki cemaate ait 1 okul bulunuyordu.
\n–Biraz daha kuzeyde K\u0131z\u0131l\u0131rmak’\u0131n sa\u011f k\u0131y\u0131s\u0131nda, Demecik’teki cemaate ait Surp Astvadzadzin ve Surp Sarkis Kiliseleri ile 1 okul bulunuyordu.
\n–Yapaltun, Karap\u0131nar, Lisanl\u0131, Karagol, Alakilise, \u015eepni, Dandel, Burhan, Tekmen, Pa\u015fa ve Gemerek Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer yerle\u015fim yerleriydi.<\/p>\n\n\n\n

KAYSER\u0130<\/h2>\n\n\n\n

SehirdeApostolik Ermenilere ait Surp Krikor Lusavori\u00e7, Surp Asvadzadzin ve Surp Sarkis kiliselerinin yani sira Katolik Ermenilere ait Surp Ha\u00e7 kilisesi ve bir Protestan Kilisesi bulunuyordu. <\/p>\n\n\n\n

Surp Asdvadzadzin Kilisesi’ne bagli Haygyan
\nSurp Sarkis Kilisesi’ne bagli Hagopyan
\nSurp Lusavori\u00e7 Kilisesi’ne bagli Sarkis Gumusyan
\nSurp Garabed Manastiri bunyesindeki yetimhane
\nJarankavorats Varjaran
\nve Bah\u00e7e Mahallesi’nde bulunan Aramyan
\nSehrin yakinlarindaKarasun Manug Manastiri bulunuyordu. <\/p>\n\n\n\n

Kayserili Ermeniler Ticaretin yaninda kuyumculuk, dericilik, dokumacilik, halicilik gibi islerle de u\u011frasiyorlardi. <\/p>\n\n\n\n

Melikgazi ve Kocasinan il\u00e7elerinden olusan Kayseri sehir merkezindeydiler.Kayseri’nin Cafer Bey Mahallesi’nde bulunan Surp Krikor Lusavoris Kilisesi halen ibadete a\u00e7iktir. <\/p>\n\n\n\n

Kayseriye bagli bir ka\u00e7 Ermeni koyu
Derevank
Tavlusun
Germir
Balages
Mancesen
Darsiak
Muncusun
Erkelet <\/p>\n\n\n\n

EFGERE<\/h2>\n\n\n\n


–Kayseri’nin 18 Km kuzeydogusunda yer alanEfgere, Cavdarli,,Demirci,Han,Kuzey ve \u00c7e\u015fme adli 5 mahalleden olusuyordu. Yani basindaki Gesi koyunde Ermeni yasiyordu.
K\u00f6yde Surp Isdepanos Kilisesi,Surp Kevork,Surp Yeghya veSurp Sarkis\u015eapelleri yer aliyordu.
K\u00f6y ,yakinlarindaki Surp Garabet Manastiri’yla taninmisti.Bir ruhban okulu ve buyuk bir kutuphanesi olan bu manastir Anadolu’nun her tarafindan Ermenilerin ziyaret ettigi bir hac yeriydi.
Nufusun buyuk \u00e7ogunlugu ge\u00e7imini Dericilikle , bir kismi da ticaret ve tarimla sagliyordu.
Kasaba , bugun Kayseri ili , Melikgazi il\u00e7esi,Gesi beldesine bagli bir mahalle (Bah\u00e7eli Mahallesi) durumundadir<\/p>\n\n\n\n

B\u00dcNYAN<\/h2>\n\n\n\n

Ermeniler’in \u00e7o\u011fuAziziye Kazas\u0131’nda ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Aziziye Kazas\u0131’nda Ermeniler \u00f6zellikle y\u00f6netim merkezinde toplanm\u0131\u015flard\u0131. Kazada ya\u015fayan Ermeni’lere ait Surp Yerortutyun Kilisesive bir okul bulunuyordu. B\u00fcnyan Kazas\u0131’n\u0131n y\u00f6netim merkezindeSurp Astvadzadzin Kilisesi vard\u0131.
\nKuzeydeki Gigi k\u00f6y\u00fcndeki Ermeniler ve bu cemaate aitSurp Nigo\u011fayos Kilisesi ile bir de okul bulunuyordu.
\nSano\u011flan’da Surp Kevork ve Surp Toros kiliseleri bulunuyordu.
\nG\u00fcneyde bulunanSeveghan’da ya\u015fayan Ermeni’lere ait bir okul ve bir kilise vard\u0131.
\nG\u00fcneydeki bir ba\u015fka yerle\u015fim yeri olanEkrek’de de bulunuyorlard\u0131. Ermeniler’in Ekrek’te, Surp Toros veSurp Astvadzadzin kiliseleri ile iki de okul bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

D\u0130YARBAKIR<\/h2>\n\n\n\n

S\u0130VEREK <\/h3>\n\n\n\n

Diyarbakir’in 78 km guneybatisinda , Urfa’nin 83 km kuzeydogusunda yer alan, kaza merkezinde Ermeniler yasiyordu.
Ermeni Koyleri: Karabah\u00e7e,\u00c7atak, Mezre,Simah, Harbi,Gori ve O\u015fin.<\/p>\n\n\n\n

L\u0130CE<\/h3>\n\n\n\n

Diyarbak\u0131r Sancagi’nin kuzeyinde, antik B\u00fcy\u00fck-Dzophk b\u00f6lgesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde,
Agnstnik’in kuzey do\u011fusunda, Lice kazas\u0131, tam anlam\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck da\u011f k\u00f6yleri ve derin vadileriyle,
Toroslar b\u00f6lgesinin t\u00fcm karakterini sergilemektedir.
Orta\u00e7a\u011f’da, AttahveFiz\/Fis adl\u0131, Meyafarkin’in (Silvan) g\u00fcneyinde ba\u015flay\u0131p
kuzeye uzanan savunma \u00e7izgisinin bir par\u00e7as\u0131 olan iki kale vard\u0131.
24 kilise ve bir manast\u0131r bulunur.
Merkezde Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 205 \u00f6\u011frencili iki \u00f6\u011fretim kurulu\u015fu vard\u0131.
Bu\u011fday ve arpa tar\u0131m\u0131ndan, ba\u011f ve meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan ba\u015fka tuz ve al\u00e7\u0131 \u00e7\u0131karmakla u\u011fra\u015f\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fl\u0131ca k\u00f6yleri \u015funlard\u0131:<\/p>\n\n\n\n

Fum\/Opum: (Surp Kevork Kilisesi),
\nSarnis: (Surp Tomas, Surp Sarkis, Surp Agop, Surp Toros, Surp \u015emavon kiliseleri), \u015eikakan\/\u015eegega, Merak,<\/p>\n\n\n\n

Kervas\/Garvas\/Garas: (Surp Sark\u0131\u015f Kilisesi),
\nAintak\/Antag: (Surp Stepannos ve Magapayetsvots\/Magavank\/Kara Kilise de denilen Surp Arakelagan kiliseleri),
\n\u015eatik\/\u015ead Hayk: (Surp Sarkis),
\nYamutni\/Pamotne\/Palence: {Surp Ha\u00e7 Kilisesi),
\n\u015eemsan\/\u015eam-\u015eam: (Surp Hovhannes Kilisesi),
\nHelhel\/Halhal: (Surp Kevork Kilisesi),
\nNinias\/Nunias: (Bir kilise),
\nHazan\/Hezan, Zara
\nZermanik\/Cumayig: (Surp Ha\u00e7 Kilisesi),
\nDibene\/Debne: (Surp Bedros-Pavlos kilisesi),
\nCometik\/Come,
\nHayni: (Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul),
\nBirbas\/Barbe\u015f,
\nMizak\/Mrzag: (Surp Kiryakos Kilisesi),
\nPe\u015far\/Be\u015fer: (Surp Astvadzadzin Kilisesi),
\nRiz: (Y\u0131k\u0131nt\u0131 halinde \u00fc\u00e7 kilise),
\nNur\u015fin\/Nor\u015fen,
\nHerkin\/Herki ve yeri bilinmeyen Andu K\u00f6y\u00fc: (Surp H\u0131ripsime Kilisesi)<\/p>\n\n\n\n

S\u0130\u0130RT<\/h2>\n\n\n\n

ERUH<\/h3>\n\n\n\n

\u00c7ift\u00e7ilikle u\u011fra\u015fan burdaki Ermeniler kirsal kesimdeki 22 yerle\u015fim yerine da\u011filmi\u015f halde ya\u015fiyordu. (4 kilise ve 2 okul). \u00c7o\u011funlu\u011fun ya\u015fadigi y\u00f6netim merkeziDeh, Ermeniler\u2019in y\u00f6redeki en \u00f6nemli merkeziydi. Deh\u2019te Ermenilere ait Surp Harutyun ve Surp Astvadzadzin Kiliseleri\u2019yle bir de okul bulunuyordu .<\/p>\n\n\n\n

Eruh\u2019taki Ermeni K\u00f6y \u0130simleri
\nTan\u00e7e
\nKeo\u011f
\nGirdare
\n\u0130kaka
\nLirde (Lode)
\nGove\u015fer
\nGena
\nAyn (Aniti)
\n\u015eekhthorn;Ahali
\nFindik
\nBerevana
\n\u015eavia
\nGenad (Cenet)
\nSavadi
\n\u015eerekan (\u015eeykhan)
\nSera-Fokane\/Serakavani
\nSera-Teyteni
\nMeydane-Olian
\nDe\u015fta-Lela
\n\u015eirnakh
\nDeme\u00e7in (Micin)
\nDehreben
\nRamoran (Ravangan)
\nAviran (Havs)
\nMahre (Mer)<\/p>\n\n\n\n

PERVAR\u0130<\/h2>\n\n\n\n

Siirt (S\u0131\u011fert)\u2019in da\u011fl\u0131k g\u00fcneydo\u011fu kesiminde yer alan ve bal\u0131yla \u00fcnl\u00fc olan Pervari \u2018nin idari merkezi Khokhat\/Khasye\/Khasil kasabas\u0131d\u0131r. Kazan\u0131n genelindeki 15 k\u00f6yde ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu cemaat 7 kilise ve 72 \u00f6\u011frencinin e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc 2 okula sahipti.<\/p>\n\n\n\n

Velas: 1 kilise
\nMalik (Melik):Surp Kevork Kilisesi
\nBalican\/Pani\u00e7an\/Benicon
\nSano\/Sanu\/Sani
\nElkef:1 kilise
\nDe\u015ftik: 1 kilise,
\nOzim (Uzum): Surp Stepanos Kilisesi,bir okul
\nAkug\/Hagug\/Urkuk: 1 kilise
\n\u015eekamer
\nSim
\nSerhel
\nRabanokan (Rabanog): 1 kilise
\nAdel
\nHe\u015fed-Adus<\/p>\n\n\n\n

TRABZON<\/h2>\n\n\n\n

\u0130lk \u00e7a\u011flardan itibaren bak\u0131r, demir, g\u00fcm\u00fc\u015f ve alt\u0131n madenleriyle bilinen b\u00f6lgede Trabzon, Samsun ve Giresun gibi ba\u015fl\u0131ca kentleri Erzurum ve di\u011fer Do\u011fu vilayetlerine ba\u011flayan yollar\u0131n yap\u0131m\u0131 ile 1850 y\u0131l\u0131ndan itibaren, Karadeniz limanlar\u0131ndan Avrupa ile ticaret sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Dar bir k\u0131y\u0131 \u015feridi d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131k ormanlarla kapl\u0131 olan b\u00f6lgede ziraat ve hayvanc\u0131l\u0131k fazla geli\u015fmemi\u015fti.
\nBu da\u011fl\u0131k b\u00f6lgenin d\u0131\u015f\u0131nda Samsun ve Trabzon’da da Ermeniler vard\u0131 IX-XII as\u0131rlar aras\u0131nda buradaki beylikler Ermeni D\u00fckler taraf\u0131ndan idare edilirlerdi. Bu y\u00fczden XI. as\u0131rda Trabzon civar\u0131nda 10’a yak\u0131n manast\u0131r mevcuttu. XI. As\u0131r sonlar\u0131na do\u011fru ise yeni bir Ermeni ak\u0131n\u0131 Ham\u015fen ve Sev Ked’e (Kara Dere) yerle\u015fip, ormanlar\u0131 kesip ziraate uygun alanlar haline getirmi\u015f.
\nBunlar k\u00f6y ve kasabada ya\u015farlard\u0131. B\u00f6lgede 105 kilise, 3 manast\u0131r vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

  1. y\u00fczy\u0131lda Ham\u015fen ve Sev Ked halk\u0131n\u0131n da\u011flardan ka\u00e7mas\u0131 sonucunda Trabzon Ermenilerle dolmaya ba\u015flad\u0131. 20’ye yak\u0131n kasaba olu\u015ftu. Y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda Trabzon, Ordu, Giresun, Ak\u00e7aabat, Tirebolu, Eleu’da57 kilise, 115 okul ve 1 manast\u0131r vard\u0131.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    1883 tarihinde Rusya, Kafkasya yolunu kapat\u0131p, kenti iran s\u0131n\u0131r\u0131na ba\u011flayan yolun yap\u0131m\u0131 bitince Trabzon yerinden canlan\u0131p Ermeni t\u00fcccarlar\u0131 \u00e7ekmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Ana \u00e7ar\u015f\u0131 H\u0131ristiyan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer al\u0131r ve k\u0131y\u0131ya kadar giderdi. K\u0131y\u0131 \u015feridindeki kasabalardan gelen kay\u0131k ve sandallar meyve, sebze, odun, tah\u0131l gibi mallar\u0131 buraya bo\u015falt\u0131r, kiremit, \u00e7anak \u00e7\u00f6mlek ve di\u011fer mallar\u0131 y\u00fckleyip giderlerdi. <\/p>\n\n\n\n

    Limana yak\u0131n olan G\u00e2vur Meydan\u0131, hanlarla, kervansaraylar ve otellerle \u00e7evriliydi. Konsolosluklar, armat\u00f6r yaz\u0131haneleri ve zengin Ermeniler, Rum evlerine yak\u0131nd\u0131. G\u00e2vur Meydan\u0131 Ermeniler’in, Rumlar’\u0131n ve Avrupal\u0131lar’\u0131n pazar g\u00fcn\u00fc gezilerini yapt\u0131klar\u0131 en g\u00f6zde mahalleydi. Di\u011fer g\u00fcnler ise kom\u015fu kentlerden gelen deveciler ve kat\u0131rc\u0131lar\u0131n ticaretiyle canlan\u0131rd\u0131 buras\u0131. <\/p>\n\n\n\n

    1383 y\u0131l\u0131ndan kalma Surp Astvadzadzin Kilisesi, 1431 y\u0131l\u0131nda restore edilen Surp Stepanos Kilisesi ve istanbul’dan, Kafkasya’dan gelen tiyatrocular\u0131n oyun sergiledikleri 1862’de in\u015fa edilen Lusinyan Tiyatrosu, G\u00e2vur Meydan\u0131’nda bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

    Ermeni k\u00f6yleri olanBoztepeve \u00c7\u00f6mlek\u00e7i k\u00f6y\u00fcnde 15. as\u0131rda kurulan Surp Hovhannes Kilisesi ile Hayguni veElmasyan Liseleri vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Tu\u011flu\u00e7e\u015fme’de ise 1851 y\u0131l\u0131nda kurulan bir Azkayin Varjaran (cemaat okulu) bulunuyordu<\/p>\n\n\n\n

    AK\u00c7ABAT ve S\u00dcRMENE<\/h3>\n\n\n\n

    Civar kasabalarda K\u00fc\u00e7\u00fck Dorana Liman\u0131 etraf\u0131nda toplanan 20 k\u00f6y ve 18. as\u0131r ba\u015flar\u0131nda Ham\u015fenliler taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftu.
    \nY\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015flar\u0131ndaZefanos’ta Surp Toros Kilisesi, 1 okul;
    \nKomra’da Surp P\u0131rgi\u00e7 Kilisesi;
    \nKalafaka’da Surp Kevork Kilisesi ve bir okul;
    \nS\u00fcrmene’de Surp Kevork Kilisesi vard\u0131.
    \nAyr\u0131ca Sifter ve Abion’ da da Ermeniler ya\u015fard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Trabzon g\u00fcney bat\u0131s\u0131ndaki 16 k\u00f6yl\u00fck grupta ise bir k\u0131sm\u0131Ak\u00e7aabat’ta olmak \u00fczere n\u00fcfus ,her birinde bir kilise ve bazen de bir okul bulunan a\u015fa\u011f\u0131da adlar\u0131 bulunan k\u00f6ylere, yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131;<\/p>\n\n\n\n

    Zavardiya,
    \nMala,
    \nA\u011fro,
    \nOrus-Satari,
    \n\u00dcnifa,
    \nAzret,
    \nElmanotz,
    \nTots
    \nI\u00e7aksa,
    \nIlanots,
    \nLagana,
    \nKaraga,
    \nHorhorud,
    \nKuhla,
    \nManct\u00e7eler,
    \nKalonya,
    \nOlasa\u2026<\/p>\n\n\n\n

    ELAZI\u011e<\/h2>\n\n\n\n

    KEBAN<\/p>\n\n\n\n

    Keban, Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesinin Yukar\u0131 F\u0131rat b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan k\u00fc\u00e7\u00fck bir il\u00e7edir. Do\u011fuda Elaz\u0131\u011f, bat\u0131da Arapgir, kuzeyde \u00c7emi\u015fgezek, kuzeybat\u0131da A\u011f\u0131n, g\u00fcneyde ise Baskil ile \u00e7evrilidir.Kaza Merkezinde Dini kurum olarak Surp Asdvadzadzin kilisesi bulunuyordu ,kilisede gorevli din adami Agepsimos Bahlavouni’ydi.Eski \u00e7aglarda Keban’da bir \u00e7ok Ermeni koyunun varligindan bahsedilmekte.Kaza’nin en taninmis koyleri Avshan ve Argovan koyleriydi.
    Kaza’nin en taninmis koyleri Avshan ve Argovan koyleriydi.<\/p>\n\n\n\n

    PALU<\/h3>\n\n\n\n

    Kazadaki ba\u015fl\u0131ca Ermeni k\u00f6yleri:<\/p>\n\n\n\n

    \u00c7ayiri-Mezre: Surp Krikor Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Nb\u015fi\/Nim\u015fin: Surp Garabed Kilisesi ve bir okul,<\/p>\n\n\n\n

    Nirkhin\/Nkhri\/Nrkhin:Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Ko\u015fma\/Kho\u015fma: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve iki okul,
    \nDemirci<\/p>\n\n\n\n

    Barena\/Ba\u011fin: Surp Sarkis Kilisesi ve iki okul,<\/p>\n\n\n\n

    Okhi\/Okhu\/O\u011fu: Surp Giragos Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Tepek\u00f6y\/Tapa\/Tepe: Surp Minas Kilisesi ve bir okul<\/p>\n\n\n\n

    Ha-vav: Surp Astvadzadzin ve Surp Gato\u011fige kiliseleri, Surp Astvadzadzin Manast\u0131r\u0131 ve 2 okul,<\/p>\n\n\n\n

    Abrank: Surp Astvadzadzin Kilisesi, <\/p>\n\n\n\n

    \u00c7inaz\/\u015enaz:Surp Hagop Kilisesi ve bir okul,<\/p>\n\n\n\n

    Sekerat\/ Sakrat: Surp Toros Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Sa\u011fman\/Se\u011fam: Surp Ha\u00e7 Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Zeth\/Tset: Surp Toros Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Nork\u00fc\u011f: 1 kilise ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Tavtig\/Tavti-Mezre: Surp Giragos Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Ka-sir\/Khacar: 7 hane <\/p>\n\n\n\n

    Kervak\u00f6y\/Kengeri : SurpTovmas Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Avla\u011fi\/Avlavu: 19 hane<\/p>\n\n\n\n

    Be\u015fare\/Basara: 12 hane <\/p>\n\n\n\n

    Halal-Kom\/Hazar-Kom: Surp Sar-kis Kilisesi ve 1okul, <\/p>\n\n\n\n

    Havak\/Kharagelig: Surp Ha\u00e7 Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Uzun-Ova Mezre: Surp Astvadzadzin ve Surp Sarkis kiliseleri ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    G\u00fcli\u015fgerd\/G\u00fcl\u00fc\u015fger: 1kilise ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Yarince\/Yar\u0131mca\/Armcan: 1kilise ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Kur-dikh\/Kurdikan: Surp Ha\u00e7 Kilisesi, <\/p>\n\n\n\n

    Kharaba\/Kharabark: 1 okul, 1 kilise, <\/p>\n\n\n\n

    Kurdik-Kurdikan: S. Ha\u00e7 Kilisesi, <\/p>\n\n\n\n

    Terki\/Trkhe: Surp Sarkis Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Nacara\/Khal\u00eek-ran: Surp* Minas Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Til: Surp Garabed Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Serin: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Artekhan: Surp Minas Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    K ha misli: Surp Sarkis Kilisesi, <\/p>\n\n\n\n

    \u0130sa-beg: Surp, Kevork Kilisesi ve bir okul, <\/p>\n\n\n\n

    Kumpet: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve okul, <\/p>\n\n\n\n

    M\u0131r\u00e7man-Mezre: Surp Kevork Kilisesi ve bir okul.<\/p>\n\n\n\n

    HARPUT (KHARPERT)<\/h2>\n\n\n\n

    Yukar\u0131 Mezre: Surp Krikor kilisesi ve 2 okul,
    \nKesrik: Surp Astvadzadzin Manast\u0131r\u0131, Protestan Kilisesi, Katolik Kilisesi, Surp Manas Manast\u0131r\u0131 ve 4 okul,
    \nYe\u011feki: Surp Ha\u00e7 kilisesi,Protestan Kilisesi ve iki okul,
    \nYertmanik: Surp Varvar Kilisesi ve iki okul,
    \nMorenik: Surp Barsam Kilisesi ve iki okul,
    \nGurbet Mezre: Surp Giragos Kilisesi,
    \nHo\u011fe: Surp Kevork Kilisesi ve d\u00f6rt okul,
    \nElimelik: Surp Kevork Kilisesi,
    \nAkhor: Surp Kevork Kilisesi ve bir okul,
    \nMuzuro\u011flu: 1 Kilise ve bir okul,
    \nHabusi: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 4 okul,
    \nYukar\u0131 \u015eeyh Hac\u0131 ve A\u015fa\u011f\u0131 \u015eeyh Hac\u0131: Surp P\u0131rgi\u00e7 Kilisesi Surp Astvadzadzin Kilisesi, I\u00e7me Manast\u0131r\u0131 ve 1 okul,
    \nKonakalmaz: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul,
    \nZartari\u00e7: Surp Ha\u00e7 Kilisesi ve Surp Mikael Manast\u0131r\u0131,
    \nSar\u0131kami\u015f: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul,
    \nYukari ve A\u015fa\u011f\u0131 A\u011fntsig: Surp Garabed Kilisesi ve bir okul,
    \nSapstik: 1 kilise ve 1 okul,
    \nKomk: Surp Ha\u00e7 Kilisesi, Komk Manast\u0131r\u0131 ve bir okul,
    \nArozig: Surp Kevork Kilisesi ve bir okul,
    \nShamushi: 1 kilise ve 1 okul,
    \nKuylu: 3 kilise ve bir okul,
    \nMusin: 1 kilise ve bir okul,
    \nPer\u00e7en\u00e7: Surp P\u0131rgi\u00e7 Kilisesi, Protestan Kilisesi ve iki okul,
    \nVartatil: Surp Kevork Kilisesi ve iki okul,
    \nKaylu: Surp Giragos Kilisesi ve bir okul,
    \nKe\u011fvank: Surp Nishan Manast\u0131r\u0131 ve bir okul,
    \nGarmuri: Surp Toros Kilisesi,Protestan Kilisesi ve iki okul,
    \nTelandzig: Surp Sarkis Kilisesi,
    \nShentil: Surp Sarkis Kilisesi ve bir okul,
    \nTlgadin: Surp Stepanos Kilisesi Surp Davit Kilisesi ve iki okul,
    \nTadem: Surp Astvadzadzin Kilisesi, Katolik Kilisesi, Tadem Manastiri ve d\u00f6rt okul,
    \nYukari ve A\u015fa\u011f\u0131 Hokh: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve iki okul,
    \nAyvoz:Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul,
    \nA\u011f Mezre: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul,
    \n\u00c7orku\u011f: Surp Hovhannes Kilisesi,ve bir okul,
    \nNekereg (Hnagrag): 2 kilise (Surp Minas) ve bir okul,
    \nHingisol: Surp Kevork Kilisesi ve bir okul,
    \nBazmashen: Surp Astvadzadzin Kilisesi, Protestan Kilisesi, Katolik Kilisesi ve alt\u0131 okul,
    \nSursuri: Surp Garabed Kilisesi, Surp Kevork Manast\u0131r\u0131 ve bir okul,
    \nHulakeg (Khulukiugh): Surp Sarkis Kilisesi, Protestan Kilisesi bir yetimhane ve bir okul,
    \nErzruk (Arpavud): Surp Kevork Kilisesi ve bir okul,
    \nVejan: Toplam 5 hane,
    \nKorpe:Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul,
    \n\u00c7akle
    \nHarseng: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okul,
    \nKaringerd: Surp Tovmas Kilisesi,
    \nZalane: Surp Sarkis Kilisesi ve bir okul,
    \nHatseli<\/p>\n\n\n\n

    BATMAN- SASUN ERMENI K\u00d6Y \u0130S\u0130MLER\u0130<\/h2>\n\n\n\n

    Sasun’da 156 k\u00f6y, 127 kilise, 6 manast\u0131r vard\u0131.
    \nSasun Kazas\u0131 Antok Da\u011f\u0131\u2019n\u0131 \u00e7evreleyen birka\u00e7 b\u00f6lgeye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: Kuzeyde Gortuk, g\u00fcneyde Talvorig da\u011f s\u0131ras\u0131, Kuzeydo\u011fuda Khut Da\u011flar\u0131, do\u011fuda Dzovasar Tepeleri, bat\u0131da ise Khiank ve Khulp Tepeleri. Sasun Kazas\u0131, Khulp b\u00f6lgesi hari\u00e7 sadece Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir kazayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Sasun K\u00f6yleri<\/h3>\n\n\n\n

    Hezu\/Hazo B\u00f6lgesi (g\u00fcneyde):
    \nHezu (Hazo): 4 kilise ve 2 okul
    \nNor\u015fen (Nur\u015fen): 1 manast\u0131r,
    \nAsi
    \nArdrer (Atlir)
    \nGusked (Kuskerat): 1 kilise,
    \nMe\u015fgadar\/Mi\u015fk\u0131dar
    \nHov
    \nNatopan (Natupan)
    \nGo\u011f (G\u00fco):1 kilise
    \nMar\u011fe (Mer\u011fie)
    \nMangig (Matkik)
    \nNor-K\u00fc\u011f: 2 kilise (biri y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f),
    \nKhabelcoz (Kabilcauz):12 kilise (y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f),
    \nTajbadrig (Dazbadrik)
    \nMaresto\/Maristo: 1 kilise,
    \nKha\u00e7arenk (Ka\u00e7irenk): 1 kilise ve bir okul
    \nMeteng (Mitink): 1 kilise,
    \nGorenges (Kurnikiz): Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f 1 kilise,
    \nPsang: Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f 2 kilise,
    \nTarung (Tarukh): 2 kilise,
    \nSisengar (Surik)
    \nP\u015fud:Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f 1 kilise,
    \nTalpor: Y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f 1 kilise.<\/p>\n\n\n\n

    URFA<\/h2>\n\n\n\n

    Urfa {Edes-Yetesya)’daki Ermeni Mahallesi’nde 1849’da restore edilen, ba\u015fepiskoposluk ile Ermeni Koleji’ni de i\u00e7eren Surp Astvadzadzin Katedrali yer al\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

    Ba\u015fpiskoposlu\u011fun Surp Astvadzadzin Katedral\u0130’nde bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n Ermeni cemaatinin manevi ya\u015fam\u0131n\u0131n merkezi olan ve Do\u011fu-Bat\u0131 ticaret yollar\u0131 \u00fczerinde bulunan Urfa eski \u00e7a\u011flardan beri b\u00fcy\u00fckt\u00fcccarlar\u0131n u\u011frak yeri olmu\u015ftur. Bir ticaret merkezi olan Urfa’da ticaretin % 75’i Ermeniler’in elinde bulunuyordu;
    \nbunun yan\u0131 s\u0131ra ta\u015f i\u015flemecili\u011fi, mimarl\u0131k, bak\u0131rc\u0131l\u0131k, hal\u0131c\u0131l\u0131k ve demircilik gibi zanaatlar da hayli geli\u015fmi\u015fti. <\/p>\n\n\n\n

    Mezopotamya’n\u0131n kuzey b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki Ermeni k\u00f6ylerinin say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a azd\u0131. Urfa’n\u0131n kuzeydo\u011fusunda bulunanGarmu\u00e7 tarihi Surp Astvadzadzin Kilisesi ve ge\u00e7mi\u015fi Orta\u00e7a\u011f’a dayanan hac merkezlerini(Surp Tateos, Surp Hagop, Surp Mardiros, \u00eeurp Minas, Surp Hovhannes) bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu,
    \nRvlanku\u015f ve T\u0131lba\u015far’da (100 hane ve 1 kilise) da k\u00fc\u00e7\u00fck Ermeni topluluklar\u0131 bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

    Bozova Nahiyesi’ndeki Ho\u011fin ve Hovig k\u00f6ylerinde ya\u015fayan Ermeniler ise ge\u00e7imlerini ba\u011fc\u0131l\u0131k ve \u0130pekb\u00f6cek\u00e7ili\u011fi ile sa\u011fl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    HAKKAR\u0130<\/h2>\n\n\n\n

    \u00c7\u00d6LEMER\u0130K \/\u00c7ulamerg
    \nN\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc Asurilerin olusturdugu \u00c7ulamerg Kazasi’nin kuzeybatisinda, Norduz Nahiyesi yakinlarinda, Ermenilere ait 5 yerlesim yeri bulunuyordu:
    \nPagan (Pagi): 1 kilise,
    \nKhalilan (Halilan): 1 kilise
    \nSerman (Merzan)
    \nKhanas (Khananis)
    \nPiran (Piradan)<\/p>\n\n\n\n

    A\u011ePA\u011e (Elba\u011f) Kazasi<\/h3>\n\n\n\n

    B\u00fcy\u00fck Zap Suyu\u2019nun yukari havzasinda, da\u011flik bir b\u00f6lgede kurulmus olan kaza, Ardzruni Hanedani\u2019na bagliydi.
    Kazanin y\u00f6netim merkezi Baskale\u2019de (Hadamagerd) ya\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu cemaate ait Surp Yerortutyun Kilisesi ve 1 okul bulunuyordu. Baskale\u2019nin dogusunda, Hiristiyan Ermenilerin en \u00f6nemli dini merkezi olan Surp Parto\u011fomeos Manastiri bulunuyordu. Pers sinirlarinda yer alan manastir her yil 3 imparatorluktan y\u00fczlerce haciyi agirliyordu.
    Kazadaki Yerle\u015fim Yerleri
    Sorader: Surp Ha\u00e7 Kilisesi ve Surp E\u00e7miadzin Manastiri (Cirbayvank), manastirin B\u00fcy\u00fck Zap Suyu yakinlarinda 9. y\u00fczyilda kuruldugu saniliyor,
    Pis (Pars\/Ablis)
    Babilhasan (Babilesa)
    Erkeani: Surp Sarkis, Surp Stepanos ve Dziranavor kiliseleri, Surp Astvadzadzin Manastiri,
    Karaplur: 1 kilise,
    Pijingerd (Becin\u011fir): Surp Parto\u011fomeos Kilisesi,
    Kharadun
    Baskale
    \u00c7ukh: 1 kilise, Surp Parto\u011fomeos (Vanki K\u00fc\u011f)
    Hasbisdan (Askitan)
    Malkavan:Surp Ha\u00e7 Kilisesi,
    Rasulan (Rasilamis)
    Paz (Baz): Gatnots Surp Ha\u00e7 Kilisesi ve bir kalenin kalintilari,
    Soran (Suran\/Sorher):Hinut Manastiri,
    Heresan: 1 kilise,
    Alas
    Alalean (Alanian)
    Peza (Piza\/Penisa): Eski bir Ardzruni kalesi.<\/p>\n\n\n\n

    TUNCEL\u0130<\/h2>\n\n\n\n

    \u00c7EM\u0130\u015eKEZEK<\/h3>\n\n\n\n

    Hazar\u0131 (Hezeri): Surp Yerortutyun Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Ardga (Ardegan-Erdikah)<\/p>\n\n\n\n

    Mamsa (Mamusa): 570 Apostolik Ermeni, 168 Ortodoks Ermeni, Surp Toros ve Surp Ke-vork kiliseleri, bir okul<\/p>\n\n\n\n

    Sisna:, Surp Hovhannes Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Seterkeh (Set\u0131rga): 33 Apostolik Ermeni, 64 Ortodoks Ermeni,<\/p>\n\n\n\n

    Garmri (Kemisi): 198 Apostolik Ermeni, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015f 70 Ermeni ailesi, Surp Astvadzadzin kilisesi ve 1okul,<\/p>\n\n\n\n

    Mtadun: Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Pazapon (Pa\u011fapun-Berapun): Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Mor\u015fga (Muru\u015fka): Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Kharasar: Surp Toros Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Mezra (Tuma-Mezre): Surp Krikor Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Brekhi: Surp Kevork kilisesi ‘<\/p>\n\n\n\n

    Ts\u0131ntsor: Surp Atsvazazin Kilisesi <\/p>\n\n\n\n

    Bahcecik (Bardizag): Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Yeritsakrag: Surp Ha\u00e7 Kilisesi ve 1 okul, <\/p>\n\n\n\n

    Murnayi (M\u0131rnav): Surp Astvadzadzin Kilisesi ve 1 okul.<\/p>\n\n\n\n

    MU\u015e<\/h2>\n\n\n\n

    VARTO<\/h3>\n\n\n\n

    Bing\u00f6l Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcney yama\u00e7lar\u0131nda, yine da\u011fl\u0131k bir b\u00f6lgede kurulmu\u015f olan Varto\u2019nun bat\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fc 5. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na dek Mantaguni Ailesi\u2019ne ba\u011fl\u0131 Ar\u015famuni Prensli\u011fi\u2019nin egemenli\u011finde kald\u0131. Daha sonralar\u0131 Varto Kazas\u0131 s\u0131ras\u0131yla Mamigonian ve Pakraduni prenslerinin egemenli\u011fine girdi.<\/p>\n\n\n\n

    B\u00f6lgedeki K\u0131z\u0131l Manast\u0131r (Garmir Vank) ve Dodan Surp Hagop Manast\u0131r\u0131 bu iki hanedan\u0131n yard\u0131mlar\u0131 sonucunda kurulmu\u015ftur. <\/p>\n\n\n\n

    Kazan\u0131n y\u00f6netim merkezi olan Varto (Gumgum)\u2019da ya\u015famaktayd\u0131lar. Varto Ermenileri 1 kiliseyle 1 okula sahiptiler. <\/p>\n\n\n\n

    Yine ayn\u0131 d\u00f6nemde kazan\u0131n genelindeki 9 yerle\u015fim yerinde *** hane ya\u015famaktayd\u0131. Bu cemaat 7 kilise, 3 manast\u0131r ve 4 okula sahipti <\/p>\n\n\n\n

    Dodan:1 kilise, Surp Hagop Manast\u0131r ve bir okul
    \nBazegan (Ba\u015fkent):bir kilise ve bir okul
    \nGundemir:1 kilise, K\u0131z\u0131l Manast\u0131r ve bir okul
    \nAmaran (Amazi):
    \nYaner (Haner):1 kilisenin kal\u0131nt\u0131lar\u0131,
    \nSeduguran (Sakeveran):
    \nHasan Ovan:1 kilise,
    \nSelekan:1 kilise.<\/p>\n\n\n\n

    ORDU<\/h2>\n\n\n\n

    Ordu \u2018da yasayan Ermeni nufusunun bir\u00e7o\u011fu Ordu merkezde ikamet ediyordu, geri kalan nufus da 29 koye dagilmis durumdaydi.<\/p>\n\n\n\n

    Akpinar
    \nKulcoren
    \nKaratipi
    \nKarakiraz
    \nKesacik
    \nKizilen
    \nKadincik
    \nKran
    \nKoloca
    \nKatirkoy
    \nTepekoy
    \nTasoluk
    \nHocoglu ve Yazik
    \nGu\u011foren
    \nMusakili\u00e7
    \n\u015eeyiler
    \nBazarsu
    \nSayaca
    \nSaraycik
    \nDarikca
    \nUzumusa
    \nUzunmahmud
    \n\u00c7avuslar
    \n\u00c7atali
    \nBultan
    \nOprama
    \nKiraz Dere
    \nHa\u00e7oglu<\/p>\n\n\n\n

    G\u0130RESUN<\/h2>\n\n\n\n

    G\u00d6RELE\/T\u0130REBOLU<\/h3>\n\n\n\n

    G\u00f6rele’de halk Surp Sarkis ve Surp Astvadzadzin kiliseleri ve Vartanyan Okulu etraf\u0131nda yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Elev k\u00f6y\u00fcnde ise Ermeniler Surp Astvadzadzin Kilisesi ve bir okula sahipti.<\/p>\n\n\n\n

    K\u0131y\u0131da bat\u0131ya do\u011fru gelindi\u011finde ,k\u00f6rfezin do\u011fusundaki Kale Dibi liman olarak kullan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Burada ticaretle u\u011fra\u015fan Ermeniler 1839 y\u0131l\u0131nda Surp Krikor Lusavori\u00e7 Kilisesi’ni ve Milli Lusavori\u00e7yan Kilisesi’ni kurmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

    Giresun’da 1072 tarihinden beri bilinen Surp Sarkis Kilisesi’ni kayalar i\u00e7inde in\u015fa edilmi\u015fti. Tamzara ve \u015eebinkarahisar’dan gelen Ermenilerde vard\u0131.
    \nBulancakta ise Surp Nigo\u011fos Kilisesi bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

    Manisa<\/h2>\n\n\n\n

    Manisa Ermeni cemaati A\u015fa\u011fi Mahalle’de Surp Sion Kilisesi ve Surp Krikor ile Surp Hripsizun Kiliseleri, Yukari Mahalle’de ise Surp Krikor Lusavori\u00e7 Kilisesi civarinda ya\u015fardi.
    \nA\u011fri Yaylasi’ndan g\u00f6\u00e7 ederek kasaba’ya yerle\u015fen Ermeniler Surp Astvadzadzin ve biti\u015fi\u011findeki liseyi kurmul\u015fardi,
    \nAkhisar’da da olan cemaatin 2 okulu ve bir kilisesi vardi.
    \nKirka\u011fa\u00e7’ta ise 18. y\u00fczyilda do\u011fudan gelen Ermeniler’in yapt\u0131klar\u0131 2 kilise etrafinda yerle\u015fmi\u015flerdi.<\/p>\n\n\n\n

    MALATYA<\/h2>\n\n\n\n

    DARENDE <\/h3>\n\n\n\n

    \u015eehirde 3 kilise, Surp Astvadzadzin Katedrali ve 3 okul bulunuyordu. Darende yak\u0131nlar\u0131nda Orta\u00e7a\u011f’dan kalma Tavplur Manast\u0131r\u0131 bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n

    Darende’nin g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda 12 km. uzakl\u0131kta bulunan A\u015fodi yer al\u0131yordu. Surp Astvadzadzin Manast\u0131r\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda A\u015fodi’de bir de Surp Hagop Manast\u0131r\u0131 bulunuyordu. <\/p>\n\n\n\n

    SAMSUN<\/h2>\n\n\n\n

    Bafra<\/h3>\n\n\n\n

    Buradaki Ermeni yerle\u015fimi ,1845’te kurulan Surp Garabed Kilisesi cemaatin dini ayin merkeziydi.<\/p>\n\n\n\n

    \u00c7ar\u015famba <\/h3>\n\n\n\n

    Piskoposluk merkezi olma \u00f6zelli\u011fini kaybetmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen kazada halen bir rahip bulunmaktayd\u0131. Cemaatin dini ayinlerde topland\u0131\u011f\u0131 S. Astvadzadzin Kilisesi ‘ydi.
    \nB\u00f6lgede 20 k\u00f6ye da\u011f\u0131lm\u0131\u015f 21 kilise ve 33 okul bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    BURSA<\/h2>\n\n\n\n

    B\u00f6lgede ya\u015fayan Ermeniler \u015fehrin Setba\u015f\u0131 Mahallesi’nin merkezinde, ayn\u0131 ismi ta\u015f\u0131yan k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn yan\u0131ba\u015f\u0131nda katedral, patrikhane, karma lise ve bir\u00e7ok ilkokuldan olu\u015fan bir komplekse sahipti.
    \nErmenilerin ilgilendi\u011fi ba\u015fl\u0131ca konular, ipekcilik, elmas ve p\u0131rlanta kesimi,kuyumculuk ve hal\u0131c\u0131k\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

    S\u0131cak su kapl\u0131calar\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak bulundu\u011fu Uluda\u011f eteklerinde en \u00f6nemli kapl\u0131calardan biri Garabet Papazyan’a aitti. Papazyan’\u0131n ayr\u0131ca \u00e7ok me\u015fhur bir de oteli vard\u0131.
    \nCivardaki iki Ermeni k\u00f6y\u00fcn\u00fcn adlar\u0131 Mulul ve Cerrah’d\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    BALIKES\u0130R<\/h2>\n\n\n\n

    BANDIRMA<\/h3>\n\n\n\n

    Ali Fakiye Mahallesindeki Ba\u015fpiskoposluk ve Surp Astvadzadzin Kilisesi etraf\u0131nda toplanan, 3 okulu bulunan Bal\u0131kesir Ermeni cemaati ,pamuk \u00fcretimiyle u\u011fra\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

    Civardaki Balyan, Maden ve Babak\u00fc\u011f k\u00f6ylerinde de Ermeniler ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

    K\u00f6rfezin k\u0131y\u0131s\u0131nda y\u00fcksek bir tepenin ete\u011finde yer alan ve b\u00f6lgenin liman\u0131 olan Band\u0131rma’da ya\u015fayan Ermeni cemaatinin 1kilisesi, 3 ilkokulu ve 1 lisesi vard\u0131. Refah seviyesi y\u00fcksek olan halk, t\u00fcccarl\u0131k, hayvanc\u0131l\u0131k ve bilhassa ipek\u00e7ilikle u\u011fra\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

    Kuzeyde Artaki (Erdek) k\u00f6y\u00fcndeki Ermeni cemaatinin 2 okulu ve 1 kilisesi vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

    Ayd\u0131nc\u0131k’ta Surp Harutyun Kilisesi etraf\u0131nda yerle\u015fmi\u015f Ermeni cemaati ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

    Manyas ve Ermenik\u00f6y’de olan cemaat, kiliseleri ve okullar\u0131 etraf\u0131nda yerle\u015fmi\u015fti<\/p>\n\n\n\n

    ADANA<\/h2>\n\n\n\n

    FEKE(VAKHA)<\/h3>\n\n\n\n

    –Kazanin kuruldu\u011fu yer; Toros da\u011flar\u0131n\u0131n eteklerindedir. Feke’ye 3 saatlik uzaklikta Saros\/Sayhan irmaginin kiyisinda Yerebakan koyu yer aliyordu. Koy halki 1600’lu yillarda Kilikya ovasindan ka\u00e7arak Toros daglari eteklerine koyu kurmuslardi. K\u00f6y ge\u00e7imini Sarap\u00e7ilik ve Halicilik yaparak sagliyordu .<\/p>\n\n\n\n

    –Feke ile Yerebakan arasinda Kaledere koyu vardi .
    \n–Feke’nin kuzeyinde ve iki bu\u00e7uk saatlik uzaklikta Kissenid isimli 10 hanelik ku\u00e7uk bir Ermeni koyu vardi.
    \n–Daha kuzeylerde on saatlik uzaklikta Toros daglari eteklerindeki Ormanlik arazi i\u00e7inde ‘ki Zamante Irmagi kenarina kurulmus 3 Ermeni koyu daha vardi .Karakoy , Dikmen ve Sazzak k\u00f6yleridir bunlarda.Koyde Orta \u00e7aglardan kalma bir Kilise kalintisi ile eski \u00e7aglarda yapilmis yine bir kale kalintisi bulunuyordu.
    \n–Feke’nin dort saatlik guney batisinda Tapan isminde bir koyu daha vardi.Koyde Rum ve Ermeniler i\u00e7 i\u00e7e yasamaktaydilar.Di\u011fer k\u00f6yler Sinanle, Paghnik ve Klikdji koyleridir.<\/p>\n\n\n\n

    SAKARYA<\/h2>\n\n\n\n

    Geyve -Kabaia-Kaviyya-Geviyye<\/p>\n\n\n\n

    1. yy sonunda il\u00e7e b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 2000 hane T\u00fcrk, 1500 hane Ermeni ve 1000 hane kadar Hayhorom (Rum Ortodoks mezhebine mensup Ermeni)’den ibaretti.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

      E\u015fme 20. yy ba\u015f\u0131nda Ermeni yerle\u015fimi. Eprigyan’a g\u00f6re 1866 tarihinde Ortak\u00f6y’l\u00fc 14 Ermeni ortak taraf\u0131ndan arazisi sat\u0131n al\u0131narak k\u00f6y in\u015fa edildi. Daha sonra Ortak\u00f6y’den gelen 100 dolay\u0131nda Ermeni aile yerle\u015fti.<\/p>\n\n\n\n

      K\u0131nc\u0131lar <\/h3>\n\n\n\n
      1. yy’da E\u011fin (Kemaliye)’den g\u00f6\u00e7en muhacirlerce kurulmu\u015f b\u00fcy\u00fck bir Ermeni k\u00f6y\u00fc idi. 20. yy ba\u015f\u0131nda 200 hanede 2500 Ermeni n\u00fcfusu vard\u0131. Surp Sarkis kilisesinin harabesi k\u0131smen ayaktad\u0131r. Da\u011f\u0131n g\u00fcney yamac\u0131nda olan M\u00fcslim K\u0131nc\u0131lar k\u00f6y\u00fc Cumhuriyetten sonra terkedilmi\u015ftir.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

        Ortak\u00f6y<\/h3>\n\n\n\n
        1. yy ba\u015f\u0131nda Ermeni yerle\u015fimi. \u015eimdi harabeliktir. <\/li><\/ol>\n\n\n\n
          \"\"<\/a><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Ermeni Kiliseleri ve Yerle\u015fim Yerleri (1894 Ermeni Patrikhane Kay\u0131tlar\u0131ndan) B\u0130NG\u00d6L K\u0130\u011eI B\u00f6lgede Ermenilere ait 45 kilise , 5 manastir ve<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4795,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[78,102],"tags":[172],"class_list":["post-4794","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-define-isaretleri","category-ermeni-ve-rumlar","tag-ermeni-kiliseleri"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4794\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.xrayburada.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}